บทความวิจัยนี้ มีวัตถุประสงค์ 1) เพื่อศึกษาสภาพปัจจุบัน ปัญหา และความต้องการจําเป็นต่อการพัฒนากระบวนการนิเทศการศึกษาของศึกษานิเทศก์ เขตตรวจราชการที่ 22) เพื่อพัฒนากระบวนการนิเทศการศึกษาตามหลักกัลยาณมิตรธรรมสําหรับศึกษานิเทศก์ เขตตรวจราชการที่ 2 3) เพื่อประเมินกระบวนการนิเทศการศึกษาตามหลักกัลยาณมิตรธรรมสําหรับศึกษานิเทศก์ เขตตรวจราชการที่ 2ใช้ระเบียบวิธีวิจัยแบบผสมวิธี โดยมีกลุ่มตัวอย่าง3 กลุ่ม ได้แก่ 1) ศึกษานิเทศก์ในเขตตรวจราชการที่ 2 จํานวน 101คน 2) ผู้ให้ข้อมูลสําคัญ 12 คน และ3) ผู้เชี่ยวชาญจํานวน 9 รูป/คน สถิติที่ใช้ในการวิเคราะห์ข้อมูลได้แก่ ความถี่ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน ความต้องการจําเป็น (PNIModified) และการหาค่าดัชนีความตรงตามเนื้อเรื่องผลการวิจัยพบว่า 1. สภาพที่เป็นจริง สภาพที่ควรจะเป็นต่อการพัฒนากระบวนการนิเทศการศึกษาตามหลักกัลยาณมิตรธรรมของศึกษานิเทศก์ เขตตรวจราชการที่ 2 พบว่า สภาพที่เป็นจริงที่มีค่าเฉลี่ยสูงสุดในระดับมาก ได้แก่ การรายงานผลเพื่อพัฒนา (x̅= 4.08 , S.D. = 1.03) และค่าเฉลี่ยต่ําสุดในระดับมาก ได้แก่การวางแผน (Planning: P) (x̅= 3.66 , S.D. = 1.00) สภาพที่ควรจะเป็นที่มีค่าเฉลี่ยสูงสุด ในระดับมากที่สุด ได้แก่ การรายงานผลเพื่อพัฒนา (x̅= 4.88 , S.D. = 0.28) และค่าเฉลี่ยต่ําสุดในระดับมากที่สุด ได้แก่ การสร้างความสัมพันธ์ (Empower: E) (x̅= 4.84 , S.D. = 0.27) และการจัดเรียงลําดับค่าความต้องการจําเป็น กลุ่มตัวอย่างมีความต้องการจําเป็น (PNImodified) อยู่ระหว่าง 0.20-0.31 ด้านที่มีความต้องการจําเป็น ที่พบว่ามีความสําคัญลําดับที่ 1 คือ การวางแผน (0.31) ลําดับที่ 2 คือ การให้ข้อมูล ความรู้ (0.28) ลําดับที่ 3 คือ การสร้างความสัมพันธ์ (0.27) ตามลําดับ2. กระบวนการนิเทศการศึกษาตามหลักกัลยาณมิตรธรรมสําหรับศึกษานิเทศก์ เขตตรวจราชการที่ 2 ที่พัฒนาขึ้นประกอบด้วย 6 ขั้นตอน คือ 1) การวางแผน (Planning: P) 2) การสร้างความสัมพันธ์ (Empower: E) 3) การให้ข้อมูล ความรู้ (Information: I) 4) การปฏิบัติ (Action: A) 5) การประเมินผล (Evaluation: E) และ6) การรายงานผลเพื่อพัฒนา (Report for Development: R)3. การประเมินกระบวนการนิเทศการศึกษาตามหลักกัลยาณมิตรธรรมสําหรับศึกษานิเทศก์เขตตรวจราชการที่ 2 ที่พัฒนาขึ้นมีความเหมาะสม มีความถูกต้อง มีความเป็นไปได้ในการปฏิบัติ และสามารถนําไปใช้ประโยชน์ได้